Wydobycie węgla i gazu w Beskidach?

Istnienie bogatych złóż węgla kamiennego i metanu pod Beskidami jest geologicznie potwierdzonym faktem, który wywołuje wiele emocji a niekiedy bywa wykorzystywany dla celów określonych grup czy osób. Niektórzy twierdzą, że OKD pod pozorem wydobycia metanu próbuje rozpocząć wydobycie węgla we Frenštácie.

W rzeczywistości wygląda to jednak inaczej. W roku 2000 spółka OKD podpisała memorandum, w którym zobowiązuje się, że w aktualnych warunkach geopolitycznych i ekonomicznych na terenie użytkowania złóż węgla kamiennego nie rozważa wydobycia tego surowca w kopalni Frenštát. Złoża były zabezpieczone a węgiel przepisany z zasobów bilansowanych do niebilansowanych. Aktualnie jego użytkowania nie bierze się pod uwagę ani w ramach państwowego programu energetycznego, ani w ramach planów OKD.

Dotychczas badania prowadzone były tylko z powierzchni, przy pomocy pierwotnych wierceń. W związku z tym, że sposób ten uniemożliwia dokładne poznanie zasobów gazu w pokładach, OKD, za pośrednictwem swojej spółki IMGE złożyło podanie o przeprowadzenie badawczych prac kopalnianych w kopalni Frenštát. Dokładnego zbadania zasobów zastrzeżonego pokładu za pomocą odpowiednich badań wymaga od organizacji także ustawa nr. 44/1998 Kodeks o ochronie i użytkowaniu bogactw mineralnych (prawo górnicze).

Badania te w żadnym wypadku nie oznaczają otwarcia nowych terenów wydobywczych czy ponownego otwarcia starych kopalni.

Fragment pierwszej części rozmowy z dyrektorem Instytutu geoniki Akademii Nauk Republiki Czeskiej doc. inż. Richardem Šňupárkem (Spektra Rožnovska č. 3)

Mieszkańcy Beskidów z nieufnością patrzyli na niedawną próbę rozpoczęcia przez OKD, a.s. prac badawczych nad ewentualnym wydobyciem metanu głównie dlatego, że obawiali się, że zainwestowane środki mogą w przyszłości być mocnym argumentem za rozpoczęciem wydobycia węgla kamiennego.

Š: Nie mogę się z tym zgodzić. Inwestycje związane z wydobyciem metanu są strukturalnie i objętościowo tak różne od inwestycji związanych z wydobyciem węgla, że nie widzę tu żadnego związku. Wydobycie metanu może przyczynić się jednie do lepszego poznania złoża, co w przyszłości może pomóc podjąć decyzję o ewentualnym rozpoczęciu lub nie wydobycia węgla. Inwestycje związane z wydobyciem węgla na obszarze Frenštátu byłyby tak wysokie, że aktualnie, moim zdaniem, przerastają możliwości właściciela kopalni.

Przekonał mnie Pan, że wydobycie węgla w najbliższym czasie nie jest brane pod uwagę, chociażby z powodów ekonomicznych. Liczymy się jednak z tym, że kiedyś w przyszłości wydobycie może zostać rozpoczęte. Jak by wyglądało i jaki byłby jej wpływ na okolicę? Termin " spalona ziemia " jest bardzo emocjonalny, ale na podstawie tego, co słyszałem o Karwinie, nie wygląda mi na przesadę. W swoim artykule w Spektru napisał Pan, że Beskidom podobny los nie grozi. Na jakiej podstawie Pan tak twierdzi? Czy ma to związek z nowocześniejszymi metodami wydobycia w przyszłości?

Š: Porównanie najbardziej zniszczonego terenu należącego do klasycznego obszaru, przede wszystkim w rejonie karwińskim, z efektami wydobycia węgla kiedyś, w przyszłości na obszarze Frenštátu nie jest możliwe z kilku powodów. Podstawowe następstwa procesu wydobycia węgla na środowisko naturalne możemy podzielić na kilka rodzajów. W pierwszym rzędzie są to obniżenia powierzchni terenu, tzw. podkopywanie, które dotyka znaczną część terenu wydobywczego. Dalej należy wspomnieć o powstawaniu odwałów (hałd) ze skałami płonnymi, zbiorników odmulających związanych z obróbką węgla, zanieczyszczeniach wód, które są czerpane z kopalni i muszą być w jakiś sposób oczyszczane i wypuszczane, czy w końcu o zapyleniu jako efekcie transportu dużej ilości węgla czy skał płonnych. Spróbujmy porównać wszystkie wymienne skutki z punktu widzenia aktualnego i przyszłego wydobycia w rejonie karwińskim z ewentualnym wydobyciem na obszarze Frenštátu. Stan w rejonie karwińskim jest wynikiem dwustuletniego, nieregulowanego, bardzo intensywnego wydobycia ogromnych złóż na małej głębokości, przy bardzo niskim i plastycznym pokryciu skał nad karbońskim pasmem górskim. Na obszarze Frenštátu sytuacja jest zupełnie inna, gdyż ewentualne wydobycie przebiegałoby na znacznie większej głębokości z pokryciem tworzonym przez beskidzka pokrywę, która jest znacznie bardziej przyjazna i nie pozwoli na tak duże obniżenia powierzchni terenu. Jeśli chcielibyśmy jakoś ocenić efekty takiej czynności wydobywczej, najlepiej byłoby szukać analogii w aktualnie użytkowanym terenie wydobywczym Paskov-Staříč. Chodzi tu o całościową grubość pokładów i głębokość wydobycia, którą można porównać z sytuacją na obszarze Frenštátu, a obniżenia powierzchni terenu sięgają tu kilku metrów, nie zaś, jak w rejonie karwińskim, dziesiątek metrów. Różnice widzę też w innych dziedzinach, ponieważ jestem przekonany, że na obszarze Frenštátu nie będzie zgody na żadne składowanie mas (odwały, powierzchniowe sanacje), ani na obróbkę węgla.