Informacje prasowe

Poglądy na rekultywacje zmieniają się. Powstają pola golfowe, strefa przemysłowa, park dinozaurów czy też unikalny zbiornik wodny służący naturze i ludziom

Poglądy na rekultywacje zmieniają się. Powstają pola golfowe, strefa przemysłowa, park dinozaurów czy też unikalny zbiornik wodny służący naturze i ludziom

KARWINA (24 września 2012 r.) – Rekultywacje obszarów zdegradowanych działalnością górniczą w regionie karwińskim wyraźnie zmieniają oblicze. Podczas kiedy dawniej ich celem było zalesienie lub obsianie terenów pogórniczych trawą, bądź proste uporządkowanie zbiorników wodnych powstałych na skutek obniżeń terenu, obecnie spółka węglowa OKD przy współpracy z miastami i gminami dba przede wszystkim o przyszłe wykorzystanie odzyskanych gruntów. W ostatnich latach górnicy przygotowali na przykład teren pod Park Dinozaurów w Dąbrowie, pod strefę przemysłową w Suchej Górnej lub pod pole golfowe w Karwinie. Aktualnie najciekawszym projektem jest rekultywacja prawie 170-hektarowego obszaru Kozińca na styku Karwiny i Dąbrowy. Powstaje na nim duży zbiornik wodny, który będzie w przyszłości służył przyrodzie i ludziom.

Rekultywacja Kozińca jest w czeskich warunkach nadzwyczajna na przykład ze względu na liczbę współpracujących specjalistów. Obok górników w zespole angażują się botanicy, zoolodzy, architekci krajobrazu i inni. Projekt cieszy się poparciem Ministerstwa Środowiska RC, Rezerwatu Krajobrazowego Doliny Dolnej Odry oraz Agencji ds. Ochrony Przyrody i Krajobrazu RC.

Teren na Kozińcu obniżył się w niektórych miejscach nawet o siedem metrów, w centrum powstała bezodpływowa niecka obniżeniowa, która stopniowo wypełnia się wodą podziemną. Na powstającej tafli wodnej już teraz budowane są sztuczne elementy krajobrazu, na przykład wyspy, półwyspy i mielizny. Podczas kiedy część północna obszaru zostanie przeznaczona dla ptaków, roślin i zwierząt związanych z lasem łęgowym w meandrze rzeki Olzy, część południowa z nowo ukształtowanymi półwyspami powinna służyć w przyszłości głównie ludziom, przede wszystkim rybakom oraz mieszkańcom regionu do spacerów, przejażdżek rowerowych czy też do uprawiania sportów wodnych.

Rekultywacja Kozińca, która pochłonie prawie 600 milionów koron i której koszty pokryje OKD z własnego budżetu, została rozpoczęta w 2006 roku. Zakończenie części technicznej jest planowane na rok 2017, potem rozpocznie się pięcioletnia rekultywacja biologiczna. Głównym realizatorem budowy jest spółka AWT Rekultivace oraz karwińska firma Mirpal.

 

Rekultywacje w 2011 roku w liczbach

Koszty rekultywacji                                    171,0 mln Kcz

Koszty wyrównywania obniżeń terenu     245,2 mln Kcz

Koszty ogółem                                           416,2 mln Kcz

Obszar realizowanych rekultywacji          845,6 ha

 

Przykłady kolejnych rekultywacji z ostatniego czasu

Golf Resort Lipiny

Prace rekultywacyjne w Lipinach rozpoczęły się w 1998 roku, na temat wykorzystania obszaru prowadzono wiele dyskusji. Według pierwotnych ustaleń wynikiem rekultywacji miały być grunty orne, później mówiono o zalesieniu, w końcu jednak w radzie miejskiej zwyciężył projekt z urozmaiconą rzeźbą terenu pod golf lub motocross. Ostateczna decyzja w sprawie budowy pola golfowego zapadła w 2007 roku. Obiekt z dziewięciodołkowym Polem Mistrzowskim i również dziewięciodołkowym Polem Publicznym został otwarty w bieżącym roku, na przylegających parcelach powstaje jednocześnie kolejna mistrzowska „dziewiątka”.

Lipiny są demonstracyjnym przykładem współpracy spółki węglowej z górniczym miastem – samo pole golfowe, w unikalnym środowisku w zasięgu wzroku od wieży szybowych, wybudowała spółka OKD. Miasto Karwina planuje ze swej strony budowę na przyległych gruntach ścieżek dla łyżworolkarzy i kolarzy, które połączą Lipiny z rejonem Darkowskiego Morza. Na południowy zachód od miasta powstaną w ten sposób rozległe tereny przeznaczone do rekreacji i wypoczynku.

 

Park Dinozaurów

Powstał na terenie byłej dąbrowskiej hałdy na styku Orłowej i Dąbrowy. Rozkłada się na obszarze o powierzchni 63 hektarów i zgodnie z informacjami zarządcy „zaurolandii”, liczba odwiedzających w 2011 była tu wyższa niż we wszystkich innych parkach dinozaurów w Republice Czeskiej.

Początkowo budowa rekultywacyjna stała się budową o charakterze rewitalizacyjnym. Istniejące zbiorniki wodne pozostawiono w pierwotnym stanie, zbocza hałdy zostały zniwelowane, pokryte glebą i obsiane trawą. Z obszaru hałdy zniknęły dzikie wysypiska śmieci, nieodpowiednie i chore drzewa oraz inwazyjny rdestowiec ostrokończysty, nowo wysadzono tu stosowne gatunki drzew. Ukształtowanie centralnej części hałdy dostosowano do życzeń zarządcy Parku Dinozaurów, który zdecydował się zbudować tu makietę wulkanu. Projekt zajął trzecie miejsce w konkursie Biznesowa Nieruchomość Roku – Brownfield za rok 2009.

 

Strefa przemysłowa Sucha Górna

Pierwsze miejsce we wspomnianym konkursie zajęła w tym samym roku Strefa Przemysłowa „Franciszek” w Suchej Górnej, która postała na terenie byłej kopalni o tej samej nazwie. Przyczyniło się do tego porozumienie z miejscowym ratuszem, który chciał mieć po zamknięciu kopalni na terytorium gminy przestrzeń do rozwoju działalności gospodarczej i rozwiązywania problemu bezrobocia. W dniu dzisiejszym w obiekcie rozwija działalność ponad 30 podmiotów gospodarczych, zatrudniających kilkaset ludzi.

Częścią projektu była również realizacja rekultywacji zdegradowanych terenów położonych na północ od byłej Kopalni „Franciszek” na obszarze gmin Sucha Górna i Hawierzów, byłych osadników mułowych, zwału skały płonnej oraz przestrzeni do przeróbki i tymczasowego składowania mułów węglowych i kamienia. Prace rekultywacyjne na obszarze o powierzchni 123 hektarów zostały zakończone pod koniec 2010 roku, w chwil obecnej przebiega tu konserwacja w ramach rekultywacji biologicznej. Również część tych gruntów będzie można wykorzystać w przyszłości na potrzeby przemysłu lekkiego.

 

Rekultiwacje w skrócie

Do czeskiego słownika dostały się mniej więcej przed 50 laty w związku ze zasadniczymi zmianami krajobrazu będącymi następstwem działalności człowieka, najczęściej eksploatacji kopalin naturalnych, produkcji przemysłowej bądź masywnym rozwojem budownictwa. Rekultywacja to proces, który usiłuje o odnowę funkcji biologicznych krajobrazu, o doprowadzenie zdegradowanych terenów do takiego stanu, żeby mogły funkcjonować jako samowystarczalny ekosystem.

 

Jak odbywa się rekultywacja

Jeszcze przez rozpoczęciem robót rekultywacyjnych musi być wiadomo, w jaki sposób będą rekultywowane tereny w przyszłości użytkowane. O tym decyduje się zazwyczaj w ramach planowania przestrzennego, w którym biorą udział gminy, organy władz administracyjnych, lecz także mieszkańcy zgodnie z dokładnie ustalonymi procedurami prawnymi.

 

Rekultywacja techniczna

W ramach technicznej części rekultywacji należy usunąć uszkodzoną zieleń i górne warstwy gleby. Ta wróci na swoje miejsce po skończeniu kształtowania krajobrazu. Należy również rozwiązać kwestę odwodnienia terenów. Zgodnie z potrzebami przemieszcza się sieci inżynieryjne. Decydującą część technicznej części rekultywacji stanowi z reguły kształtowanie nowej rzeźby krajobrazu, najczęściej przy pomocy wydobytej skały płonnej i kamienia z zakładów przeróbczych węgla. Część techniczna kończy nałożeniem warstwy gleby w miejsca, gdzie w przyszłości będą powstawały zieleńce i gdzie planuje się wysadzenie drzew i krzewów.

 

Rekultywacja biologiczna

Istotą drugiej, biologicznej fazy rekultywacji jest wysiew traw i wysadzanie drzew i krzewów oraz ich pielęgnacja w okresie kilku następnych lat. Dopiero po dłuższym czasie zieleń jest pozostawiona swemu naturalnemu rozwojowi bez dalszych interwencji.

 

Korzyści z rekultywacji

O korzyściach płynących z rekultywacji nie ma wątpliwości. Chodzi o najszybszy sposób, jak przywrócić przyrodę na zdegradowane tereny i umożliwić ich ponowne wykorzystanie. W gęsto zamieszkałym obszarze większości krajów europejskich, gdzie liczne gminy borykają się z brakiem przestrzeni do dalszego rozwoju, właśnie szybkość tego rozwiązania jest dużą korzyścią. Czas trwania rekultywacji jest rzędu kilku lat, w zależności od wielkości obszaru, stopnia degradacji oraz wystarczającej ilości środków finansowych na całkowitą regenerację krajobrazu.

 

Wykorzystanie rekultywacji

Z długofalowego punktu widzenia włożony wysiłek i koszty opłacają się, zrekultywowane tereny służą jako nowy impuls do rozwoju regionu i zwiększenia jego atrakcyjności. Byłe kopalnie lub tereny przemysłowe zmieniły się w różnych częściach świata w ogrody botaniczne, sceny teatralne lub kulisy do nakręcania filmów, w unikalne obiekty sportowe, lotniska, magazyny wytrawnych win i serów, ale także w galerie handlowe lub przytulne strefy mieszkaniowe.

 

Vladislav Sobol,

rzecznik OKD, A.S.

Atrakcje